Tereny występowania i biotop
Phrynosoma cornutum jest rodzimą jaszczurką zachodnich stanów USA, od Kansas do północnego Meksyku i od Arizony do Luisiany. Ta teksańska jaszczurka rogata została sprowadzona w ramach handlu zwierzętami na zachodnie tereny Missouri i Arkansas podobnie jak do północnej Karoliny i na Florydę. P.cornutum zasiedla przeważnie piaszczyste tereny i wydmy gdzie z łatwością może się zagrzebywać. Spotykana jest również na terenach trawiastych i preriach. Najczęściej można je spotkać w pobliży kolonii mrówek żniwiarek.


Wygląd
est to jeden z największych gatunków z rodziny Phrynosomatidae i dorasta nawet do 18cm. Charakterystyczna cechą tego gatunku są dwa duże rogi umiejscowione z tyłu głowy. Oprócz tych dwóch po bokach głowy występują mniejsze kolce (zmniejszające się w stronę pyska). Również na grzbiecie znajdują się dość pokaśne w porównaniu z innymi gatunkami kolce. Wzdłuż boków ciała biegną podwójne rzędy przekształconych w kolce łusek. Ubarwienie jest zwykle brązowe, jasno beżowe bądś szarawe często z różnymi żółtawymi znaczeniami a poprzez grzbiet (od głowy do końca ogona)biegnie charakterystyczna biała linia, nie tylko kolor tego rowu jest charakterystyczny ale też brak większych łusek – ma to dość ciekawe zastosowanie a mianowicie podczas deszczu dzięki temu ułożeniu tworzy się pewnego rodzaju rynna która doprowadza wodę do otwory gębowego zwierzęcia tak jaszczurka może efektywniej skorzystać z wody nawet podczas skromnych opadów. Od oczu odchodzą promieniście jaśniejsze pręgi. Brzuszna strona jest szara lub brązowa, występuje tam wzór złożony z ciemnych kropek. Ogólnie ciało jest owalne i spłaszczone a kończyny krótkie stąd kiedyś mylono je z ropuchami (podobnie jak inne phrynosomy) – stąd nazwa „teksańskie ropuchy rogate”.


Aktywność i zachowanie
eksańska jaszczurka rogata jest gadem dziennym a okres największej aktywności przypada na te godziny dnia kiedy najwięcej mrówek opuszcza kolonie. Nie biega za owadami – czeka aż same do niej przyjdą – ustawia się zwykle w pewnej odległości od samej kolonii po to by uniknąć ukąszeń strażników. Mimo to jest jednym z lepszych biegaczy z rodziny Phrynosomatidae.

Phrynosomy są zwierzętami zmienno cieplnymi i temperatura ich ciała zależy od otoczenia. Aby podnieść temperaturę ciała wychodzą rano na słońce i wygrzewają się by osiągnąć właściwą temperaturę. Gdy jest im za gorąco zakopują się w cieniu w piasku

Bardzo ciekawe zachowanie tego gatunku możemy zaobserwować podczas deszczu – wyjaśnia to jak taka jaszczurka przystosowuje się do tak suchego środowiska. Podczas obfitych opadów jaszczurka staje wysoko na łapach, rozpłaszcza w charakterystyczny sposób ciało, głowę umieszczając jak najniżej tak że spadający krople płyną kanalikami utworzonymi przez charakterystyczny układ łusek powstający podczas takiego ułożenia ciała wprost do jamy gębowej.

W razie zagrożenia gatunek ten może prysnąć strużką krwi w oczy lub pysk drapieżnika chociaż ta technika wykorzystywana jest w ostateczności – częściej zagrożony osobnik zagrzebuje się w piasku, zastyga w bezruchu bądś nadyma.

Okres hibernacji przypada od póśnego lata do póśnej wiosny. Cały proces jest dość podobny do zagrzebywania się tych jaszczurek w piasku w najgorętszej porze dnia z tą różnicą, że podczas hibernacji spowalnia się metabolizm tych gadów co umożliwia obycie się bez pokarmu i wody przez bardzo długi czas. Po okresie spoczynku rozpoczyna się okres godowy.


Rozmnażanie
ymorfizm płciowy jest słabo widoczny – samice z reguły są większe a samce mają bardziej widoczne pory udowe i szerszą nasadę ogona. Okres rozrodczy przypada od kwietnia go lipca. Jaszczurki składają od 14 – 37 jaj wielkości ziarna grochu w piasku. Po złożeniu samica przysypuje jaja piaskiem tak by nie zostały zauważone i zjedzone przez potencjalne drapieżniki. Jaja phrynosom mają elastyczną białą osłonkę. Inkubacja trwa 45 – 55 dni. maluchy mają ok. 4cm i wyglądem bardzo przypominają osobniki dorosłe, mają już rogi. Rodzice nie opiekują się potomstwem więc młode od pierwszych godzi muszą zdobywać pożywienie i radzić sobie z drapieżnikami same. Okres dojrzałości płciowej nie jest znany – wiadomo jedynie, że po 3 latach są w pełni wyrośnięte. Prawdopodobnie mogą żyć ok. 5 lat a na wolności nawet ok. 12.


Pożywienie
Jak wszystkie phrynosomy ten gatunek żywi się przede wszystkim mrówkami. żniwiarkami (Pogonomyrmex spp.). Z powodu sprowadzenia agresywnych mrówek ogniowych populacje rodzimych żniwiarek są wypierane ze terenów na których żyły dotychczas co dla wybrednych i gustujących wyłącznie rodzimych gatunkach phrynosom oznacza brak pokarmu. Aby zdobyć wystarczającą ilość pożywienia każdy osobnik musi mieć na swoim terytorium kilka kolonii tych mrówek. Dzięki temu iż te owady mają mocno toksyczny jad – jaszczurki mogą prawidłowo trawić. Największa aktywność gadów przypada dokładnie w największej aktywności żniwiarek. Podstawą wszystkich jaszczurek rogatych są mrówki z rdz. Pogonomyrmex spp. ale zjadają one również koniki polne, żuki i larwy żuków i inne bezkręgowce. Samice polują na większe owady. Z obserwacji wynika, że dziennie jeden osobnik zjada ok. 70 tych mrówek.

Zwierzęta te nie przemierzają dużych odległości w poszukiwaniu pokarmu, zwykle siadają przy mrowisku i czekają aż jedzenie samo do nich przyjdzie. Oszczędzają w ten sposób energię i żaden zbędny ruch nie zwabia do nich drapieżników.


Mrówki żniwiarki (Pogonomyrmex)
Pogonomyrmex nazywane są mrówkami żniwiarkami – zamieszkują suche, jałowe tereny Północnej i Południowej Ameryki. Istnieją 22 gatunki tych mrówek. Zwykle są dużymi, rzucającymi się w oczy ciemnobrązowymi lub czerwonymi owadami pełniącymi ważną ekologiczną rolę roznosząc nasiona oraz pełnią one rolę czyścicieli. Znane są też z powodu bardzo bolesnych ukąszeń. Mają mocno toksyczny jad który powoduje u człowieka silny ból trwający ok. 4 godziny oraz obrzęk. Obecnie jest ich coraz mniej z powodu używania pestycydów, sprowadzenia bardzo agresywnych mrówek ogniowych (Solenopsis invicta) oraz z powodu phrynosom.


Hodowla
Gatunek ten dostępny jest w sprzedaży w niektórych stanach – jednak jego hodowla nie jest łatwa z uwagi na bardzo specyficzną dietę i podatność na stres. Obecnie mrówki żniwiarki są również dostępne w sklepach wysyłkowych i można je zamówić – dobrym uzupełnieniem diety są termity. Problemem zwykle jest ich silny jad Pogonomyrmex który dla osób uczulonych może być bardzo grośny. Gady te są bardzo wrażliwe na stres i nie powinny być brane na ręce. W niewoli żyją bardzo krótko.


Zagrożenia i ochrona
Phrynosoma cornutum znajduje się na liście zagrożonych wyginięciem gatunków Teksasu i Oklahomy. Spowodowane jest to: odłowem, pestycydami zabijającymi mrówki, inwazją mrówek ogniowych (Solenopsis invicta) oraz urbanizacją terenów na których występują te zwierzęta. Obecnie prowadzone są badania nad zwyczajami i nawykami żywieniowymi tych zwierząt mające na celu rozmnażanie ich w niewoli i przywrócenie populacji do stabilnego poziomu.